Sampanaw, Talupad, Balanghay, Pulutong, Tilap

SAMPANAW, TALUPAD, BALANGHAY, PULUTONG, TILAP

sa Diksiyonaryong Adarna''y may natanaw

agad kong nabasa ang salitang SAMPANAW

ang akala ko'y mula sa ISANG PANANAW

o kaya merong taong MAG-ISANG PUMANAW

ngunit hindi, ito'y salin ng rehimyento

na merong dalawa o higit pang TALUPAD

o batalyon, na may dalawa o higit pang

BALANGHAY o kompanya, binubuo naman

ng dalawa o higit pang PULUTONG, platoon

habang pulutong ay dalawa o higit pang 

TILAP o iskwad, na ito'y binubuo ng pito

o higit pang kawal, wikang kasundaluhan

limang salitang dagdag aralin sa wikà

na magagamit sa maikling kwento't tulâ;

sa masasaliksik ko pang ating salitâ

ay maganda ngang maibahagi sa madlâ

- gregoriovbituinjr.

01.13.2026

* mga salitâ mulâ sa Diksiyonaryong Adarna

Bulugan at butakal

BULUGAN AT BUTAKAL

Labingwalo Pababa, ang tanong:

Barakong baboy, sagot ko dapat

Bulugan, subalit ang lumabas

Butakal, mayroon palang ganyan

salitang bulugan at butakal

ay kapwa mga barakong hayop

ngunit bulugan ay di lang baboy

sa barakong kabayo'y tawag din

lalawiganin, wikà ng bayan

pinag-isip ng palaisipan

may bagong salitang natutunan

na magagamit sa panulaan

salamat sa pagsagot ng krosword

mula sa nabiling pahayagan

libangan na, may natutunan pa

sa diwa'y ehersisyong talaga

- gregoriovbituinjr.

01.13.2026

* krosword mulâ sa pahayagang Abante, Enero 10, 2026, p.7

Greenland, bantang isunod sa Venezuela

GREENLAND, BANTANG ISUNOD SA VENEZUELA

ayon sa U.S., isusunod na ang Greenland

matapos nitong lusubin ang Venezuela

isa na namang pinakukulong digmaan

nang dahil sa Monroe Doctrine ng Amerika

ayon sa mga Kanô mismo, labag ito

sa Saligang Batas nila o Konstitusyon

wala itong basbas ng kanilang Kongreso

tilà si Trump sa pananakop na'y nagumon

mga Greenlander mismo'y ayaw magpasakop

sa U.S., sila'y mananatiling Greenlander

ngunit ang U S. ay may bantang makahayop

lalo't sila'y pakialamero't intruder

malayò man tayo sa kanila, dapat lang

iprotesta ang ganyang pahayag, balakin

dapat tutulan ang bantâ nilang digmaan

panibagong giyera'y ating tuligsain

dapat igalang ang sariling pagpapasya

ng mga bansa't katutubong mamamayan

dapat umiral ang panlipunang hustisya

para sa lahat, kahit bansa'y mahirap man

- gregoriovbituinjr.

01.13.2026

* mga ulat ng Enero 13, 2026, mulâ sa mga pahayagang Abante, p.3 at Bulgar, p.5

Ku Kura Kurakot, Ba Balak, Balakyot

KU KURA KURAKOT, BA BALAK BALAKYOT

(UTAL - ULAT - TULÂ)

ka kala kalaban / nitong ating bayan

dinastiya't trapong / ka kawa kawatan

lalo ang ku kura / ku kura kurakot

pagkat mga balak / ba balak balakyot

upa upakan na / ang nanda nandambong

sa kaban ng bayan, / u ulo'y gugulong

paru parusahan / at iku ikulong

itong TONGresista / at sina SenaTONG

kon kontra kontrakTONG  / ipi ipiit din

pa paro parunggit / iparinig man din

silang ang dukha kung / la lait laitin

tilà mga haring / sa sala salarin

li lipol lipulin / na iyang buk buktot

na sistema'y bina / binalu baluktot

wakasan ang balak / ba balak balakyot

nang matigil iyang / ku kura kurakot

- gregoriovbituinjr.

01.13.2026

Kayâ tayo may tuldik

KAYÂ TAYO MAY TULDIK

siya ay galít

siya'y may gálit

baság na ang bote

may bâsag ang bote

siya ay titíg na titíg

kaytindi ng kanyang títig

maligayang báti

buti't sila na'y batí

dito'y ating mawawatas

magkakaiba ng bigkas

kayâ dapat makata'y batid

paano maglagay ng tuldik

sa ginamit na salitâ

upang mabigkas ng tamà

ganyan kahalaga ang tuldik

sa taas ng letrang patinig

kayâ dapat nating malaman

kung paano ilagay iyan

kung paano mo sinasabi

mabilis, mabagal, mabini

- gregoriovbituinjr.

01.12.2026

* litrato mula sa Diksiyonaryong Adarna, p. 952

Kurakot ba'y buwaya o pating?

KURAKOT BA'Y BUWAYA O PATING?

walâ pa raw malaking isdang nakukulong

walang pating, walang buwaya o balyena

itinuring na buwaya ang mandarambong

subalit malaking isdâ ang hanap nila

ang malaking isdâ ba'y balyena o pating?

sila yaong malalaking dapat mahuli?

gayong kurakot ay buwaya kung ituring

buwayang kurakot, sinisigaw sa rali

marahil, mga kurakot din ay buwitre

nanginginain ng dugo't pawis ng dukhâ

silang kaban ng bayan ang sinasalbahe

ay di sinasalba kundi tinutuligsâ 

kung hinahanap talaga'y malaking isdâ

pagkat siyang ulo o utak ng kurakot

baka ang hanap ay buwayang dambuhalà?

di lang basta balyena o pating ang sangkot

- gregoriovbituinjr.

01.12.2026

* litrato mula sa Editoryal ng pahayagang Pang-Masa, Enero 10, 2026, p.3

Patawa kung bumanat

PATAWA KUNG BUMANAT

dinadaan lang sa patawa

ngunit matindi ang patamà

nang sinakop ang Venezuela

U.S. ba'y anong mapapalâ?

yaong Venezuela may langis

ang Pinas may flood control projects

Pinas sasakupin? ay, mintis!

talo na pag ito ang prospect

talaga kang pinapag-isip

ng komiks sa diyaryong Bulgar

kunwa'y dyok ngunit pag nalirip

may nasapul si Mambubulgar

simple lang kung siya'y bumanat

sa mga isyung pulitikal

tilà balitang nagmumulat

lokal man o internasyunal

- gregoriovbituinjr.

01.12.2026

* komiks mulâ sa pahayagang Bulgar, Enero 10, 2026, p.5